Sot, Komisioneri Shtetëror i Zgjedhjeve, z. Ilirjan Celibashi mori pjesë në tryezën e konsultimit të Komisionit të Posaçëm Parlamentar për Reformën Zgjedhore mbi projektligjin (e mundshëm) për Financimin e Partive Politike”, organizuar nga Kuvendi i Shqipërisë dhe Prezenca e OSBE-së në Shqipëri.

Në panelin e diskutimeve për reformën zgjedhore, KSHZ solli në vëmendje se realiteti aktual tregon se financimi politik në Shqipëri është një problem kompleks dhe i pazgjidhur plotësisht.
Përtej shifrave dhe mekanizmave ekzistues ligjorë, thelbi i çështjes qëndron te transparenca, llogaridhënia, barazia në garë dhe besimi publik.

Disa prej problematikave të lidhura me financimin e partive politike:

1. Mungesa e publikimit proaktiv dhe transparencës së vazhdueshme (Auditimi formal i partive, jofunksionale. Shpërndarje joefikase e burimeve të kontroll/auditimit);
   
2. Auditimi formal i partive, jofunksionale. Shpërndarje joefikase e burimeve të kontroll/auditimit.
   
3. Konflikti i interesit në pagesën e audituesve;
   
4. Mospërputhja e sanksioneve ligjore (Një anomali e theksuar është mospërputhja mes sanksioneve të Ligjit për Partitë Politike dhe atyre të Kodit Zgjedhor);
   
5. Kapacitete të kufizuara institucionale për mbikëqyrjen financiare është e kufizuar në burime njerëzore dhe logjistike;
   
6. Pabarazia financiare dhe konkurrenca jo e barabartë (Sistemi aktual i ndarjes së fondeve publike favorizon partitë e mëdha në bazë të performancës së kaluar zgjedhore, duke krijuar barriera për partitë e reja);
   
7. Mungesa e transparencës në donacionet private dhe rreziku i ndikimeve të paligjshme.
   

Disa rekomandime për financimin e partive politike:

1. Detyrimi për publikim proaktiv: Raportim periodik tremujor, apo katërmujor/ publikim të detajuar të të ardhurave dhe shpenzimeve/ Format elektronik i aksesueshëm për publikun.
   
2. Auditim i bazuar në risk dhe aktivitet real: Kontrolli financiar duhet të përqendrohet tek partitë me aktivitet financiar real, subjektet që përfitojnë fonde publike dhe rastet me indikatorë risku.
   
3. Unifikimi i procesit të auditimit: Përzgjedhja dhe pagesa e audituesve duhet të kryhet nga KQZ-ja për të garantuar pavarësi.
   
4. Harmonizimi i sanksioneve: Duhet unifikuar sistemi i gjobave mes Ligjit për Partitë Politike dhe Kodit Zgjedhor, duke vendosur masa proporcionale dhe të zbatueshme.
   
5. Forcimi i kapaciteteve institucionale.
   
6. Financimi vjetor i partive: Financimi vjetor të mos jetë në raport 100% të drejtë me rezultatin e zgjedhjeve dhe/ose vetëm me zgjedhjet pararendëse.
   
7. Sqarimi i burimeve të ndaluara: Ligji duhet të përcaktojë qartë kategoritë e financimeve të ndaluara, mekanizmat e verifikimit, pasojat ligjore për shkelje.