Sot, Komisioneri Shtetëror i ZGjedhjeve, z. Ilirjan Celibashi bashkëbisedoi me përfaqësuesit e medias mbi zgjedhjet për organet e qeverisjes vendore të datës 9 maj 2027.

Mesazhet e përcjella nga KSHZ:

1. Rëndësia e zgjedhjeve në kuadër të integrimit europian

Zgjedhjet e 9 majit 2027 kanë një rëndësi të veçantë, jo për shkak të natyrës së tyre si zgjedhje vendore, por për shkak të fazës në të cilën ndodhet procesi i integrimit europian të Shqipërisë.

Mënyra se si do të organizohen dhe zhvillohen këto zgjedhje, respektimi i standardeve demokratike dhe përmbushja e rekomandimeve të OSBE/ODIHR-it do të jenë tregues të rëndësishëm të progresit të vendit në këtë proces.

Për këtë arsye, zgjedhjet e 9 majit duhet të dëshmojnë përmirësim të matshëm të standardeve zgjedhore, veçanërisht në drejtim të barazisë së mundësive në konkurrim, integritetit të procesit dhe besueshmërisë së rezultateve.

1. Përgjegjësia e institucioneve publike për standardet zgjedhore

Garantimi i zgjedhjeve me standarde nuk është përgjegjësi vetëm e KQZ-së.

Ai kërkon përmbushjen e detyrimeve ligjore nga të gjitha institucionet që kanë rol në procesin zgjedhor.

KQZ-ja ka përgjegjësinë për administrimin e zgjedhjeve, por përgjegjësi po aq të rëndësishme kanë qeveria, institucionet e administratës shtetërore dhe vendore, organet e zbatimit të ligjit dhe subjektet zgjedhore, secili brenda kompetencave të veta.

Në mënyrë të veçantë, qeveria duhet të marrë të gjitha masat e nevojshme për të garantuar paanshmërinë e administratës publike dhe për të parandaluar përdorimin e funksioneve, burimeve dhe aseteve shtetërore në favor të subjekteve zgjedhore.

Këto masa duhet të jenë efektive dhe të verifikueshme, duke shmangur jo vetëm ndërhyrjet e paligjshme, por edhe situatat që krijojnë dyshime të arsyeshme për ndikimin e shtetit në konkurrimin zgjedhor.

Kjo çështje merr rëndësi të veçantë edhe në kontekstin e konstatimeve dhe rekomandimeve të raportit përfundimtar të OSBE/ODIHR-it për zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2025.

1. Nevoja për ndryshime në Kodin Zgjedhor

Përpara zgjedhjeve të 9 majit 2027 është e nevojshme të adresohen, nëpërmjet ndryshimeve në Kodin Zgjedhor, problematikat e evidentuara gjatë proceseve të mëparshme zgjedhore dhe rekomandimet e OSBE/ODIHR-it.

Ndër çështjet që kërkojnë ndërhyrje prioritare janë financimi i subjekteve zgjedhore dhe kontrolli i shpenzimeve të fushatës, organizimi dhe funksionimi i komisioneve zgjedhore të nivelit të dytë dhe të tretë, si dhe përmirësimi i procedurave të numërimit të votave, tabulimit dhe nxjerrjes së rezultateve.

Ndryshimet duhet të synojnë rregulla më të qarta, administrim më profesional, procedura më efikase dhe mekanizma më efektivë kontrolli.

Është e rëndësishme që reforma zgjedhore të përfundojë në kohë të përshtatshme, për t'i mundësuar KQZ-së përgatitjen dhe zbatimin e kuadrit të ri ligjor përpara zgjedhjeve.

1. Ndikimi i ndarjes së re administrativo-territoriale në legjislacionin zgjedhor

Miratimi i ligjit të ri për ndarjen administrativo-territoriale të njësive të qeverisjes vendore kërkon harmonizimin e Kodit Zgjedhor me organizimin e ri territorial.

Në mënyrë të veçantë, duhet të rishikohen dispozitat që përcaktojnë numrin e anëtarëve të këshillave bashkiakë dhe kriteret për përcaktimin e këtij numri, duke marrë në konsideratë strukturën e re të bashkive dhe numrin e popullsisë së tyre.

Ndryshimet ligjore duhet të miratohen në kohë, në mënyrë që të garantohet qartësi juridike për regjistrimin e kandidatëve, organizimin e zgjedhjeve dhe përcaktimin e mandateve të këshillave bashkiakë.